dinsdag 30 januari 2007

Welcome to the NHK


Welcome to the NHK [NHK ni youkoso] (2006)

Animéfilms zijn ondertussen redelijk geaccepteerd door Studio Ghibli, Akira en Ghost in the Shell als een medium dat in staat is tot echte bijdragen aan de samenleving. Van animéseries bestaat echter nog altijd het beeld van onzinnige actie, clichématige verhaallijnen en vrouwen met lachwekkend grote borsten. Hiervan wordt ook weinig anders verwacht, omdat gebleken is dat in westerse animatieseries ook relatief weinig karakter en plotgebaseerde producten komen. Daar is ook geen markt voor. In Japan wel. Animéseries zijn er voor veel verschillende leeftijdsgroepen en er verschijnen daarom af en toe wel series die de moeite waard zijn. Het gaat dan vaak om relatiedrama's. Welcome to the NHK biedt veel meer en weet op en bijzondere manier de lijn tussen serieus en absurd te bewandelen.


De 22-jarige Satou is gestopt met zijn opleiding en leeft al behoorlijk lang als kluizenaar in zijn apartement. Hij is een hikikomori, iemand die zich niet graag in massa's begeeft. Door deze afwijking is hij ook paranoia. Hij denkt dat alles en iedereen tegen hem samenzweert. Wanneer hij er erg slecht aan toe is beginnen zelfs zijn meubels en zijn computer tegen hem te praten. Net als bij Pee Wee's Playhouse maar de pathologische afwijking waar we Pee Wee van verdenken is bij Satou glashelder. Tot overmaat van ramp heeft hij een buurman die de hele dag hetzelfde irritante animé themesong afspeelt. 'Purururururururuuu!' Een mysterieus meisje neemt hem onder zijn hoede en probeert hem van zijn fobiën voor de maatschappij af te helpen.


NHK schept niet alleen een krachtig en grappig beeld van een vervreemd persoon maar ook van allehande andere eenzame mensen en de schemerwerelden waarin zij zich bevinden. Er wordt bijvoorbeeld veel aandacht besteed aan online fantasy games en de zogenaamde otaku's; animé nerds. Dit alles wordt met serieus, maar toch met speelsheid benaderd. Ook het doorlopende plot tussen Satou en het meisje wordt nooit dweperig en blijft altijd interessant. Er worden zoveel verschillende interessante dingen behandeld dat je als kijker maar door blijft kijken, alle 24 afleveringen lang.

vrijdag 19 januari 2007

Fantastic Planet


La Planete sauvage [Fantastic Planet] (Laloux, 1973)

De jaren 70 leverden een groot aantal animatiefilms met een maatschappijkritisch thema. Wellicht kan gezegd worden dat animatie toen meer een kunstuiting was dan nu. Laten we wel zijn, de enige animatie die niet op kinderen is gericht wordt, bestaat tegenwoordig alleen in de vorm van korte films, die alleen een aantal ingewijden via festivals bereiken. In de jaren 70 ontstond er een uniek klimaat, waarin counterculture en maatschappijkritiek omarmd werden. De populariteit van het werk van stripkunstenaar Robert Crumb zorgde voor de rijzende ster van Ralph Bakshi. Bakshi verfilmde in 1972 Crumbs Fritz the Cat en kreeg daardoor zelf de kans een aantal interessante films te maken. Hij was weer de mentor van John K, die als geestelijk vader van Ren & Stimpy de vaandel nog altijd eenzaam draagt. De fransman René Laloux kwam in 1973 met de eerste van zijn drie feature length films: Fantastic Planet.

Op een fantastische planeet zijn mensachtige wezens, de Oms de huisdieren van een ras van reuzenaliens, de Traags. Terr, een jonge mens, krijgt per ongeluk toegang tot de kennis van de Traags via een leeraparaat. Met die kennis leidt hij uiteindelijk de Oms in opstand tegen de Traags.

Belangrijke thema's in het verhaal zijn, naast surrealisme, onderdrukking en verbetering van toestand door kennis. Vrij socialistische termen die in de jaren 70 waarschijnlijk enorm aanspraken. Fantastic Planet ontving dan ook de Jury Award op Cannes dat jaar. De animatie is niet bijzonder hoogstaand, het gaat vooral om een variatie op limited animation, eigenlijk ontwikkeld voor de snelle productie voor de tv. Waar de animatie tekort schiet, maken de beelden veel goed. Ze zijn gedetaileerd en buitengewoon indrukwekkend wanneer we de flora en fauna, of een mengeling daarvan, van de planeet zien. Daarin blinkt Fantastic Planet uit, het weet werkelijk een buitenaardse wereld neer te zetten zonder voort te boorduren op bekende vormen die we hier op aarde hebben.

dinsdag 9 januari 2007

Jim Henson's The Cube


The Cube (Henson, 1969)

Net voordat zijn idee voor een kinderprogramma genaamd 'Sesame Street' in productie ging, maakte Jim Henson enkele experimentele shorts. In deze Cube (die de publiek bekendere Cube met een kleine dertig jaar predateert) zit een man in gevangen in een cubus. Hij weet niet hoe hij daar kwam en wordt constant bezocht door mensen die hem aan zijn perceptie van zichzelf of de werkelijkheid doen twijfelen.





The Cube is een 50 minuten lang schitterend voorbeeld van de onderbelichtte voordelen die de downloadontwikkelingen van het afgelopen decennium met zich mee hebben gebracht. De Jim Henson Company ziet geen brood in het commercieël beschikbaar stellen van deze short. De bittorrent community heeft een print van de film gevonden en massaal beschikbaar gesteld. Aanvankelijk ging het om een zwart-wit versie. Later dook zowaar een kleurenversie op. Deze short is een van de weinige filmcuriositeiten van voor 1980 die nog niet door cinefielen is ontdekt en omarmt als de geweldige filmuiting die het is. Reden daarvoor is waarschijnlijk de geringe beschikbaarheid tot nu toe en het totale gebrek aan publiciteit. Een van de redenen van dit blog is om de recentere schatten die nog niet erkend zijn aan de man te brengen. Meestal gaat het dan om films van na 1980, maar The Cube is tussen de vingers van mensen als Steven Spielberg en Martin Scorsese heengeglipt die veel oudere films in ere hebben hersteld.
Jim Henson weet een prachtige melange te scheppen door fragmentarisch mensen de cube in en uit te laten lopen. Zo wordt de hoofdpersoon (alleen bekend als The Man in the Cube) gedwongen zich te conformeren aan de belachelijke logica van de Cube. ("You can't leave through this door, this is my door!") Daarna wordt hij met een serie existentialistische confrontaties gedwongen aan alles te twijfelen. Hij wordt zwaar ontmoedigd door bizarre figuren als 'The Manager' die volgens de congiërge zelf aan een cube heeft weten te ontsnappen. Ook weten objecten lukraak te verschijnen en te verdwijnen. Henson laat hier zijn filosofische kant zien, doordrenkt van een surrealisme dat alleen bij de Muppets heel af en toe weer te voorschijn kwam. Je vraagt je af wat er gebeurd was als Henson de koers van Cube was blijven bevaren.
De Cube misstaat niet naast de grote arthousemeesters en verdient het om al zo dien beoordeeld te worden. 92 votes op imdb spreekt wel van het feit dat dit nog totaal niet het geval is.

woensdag 3 januari 2007

Filmjaarlijst 2006

Ik weet het ik ben laat. Maar het valt niet mee om zo'n lijst te maken. Zelfs over een onderwerp waarvan ik zoveel weet als film. In deze lijst alleen maar films die ook echt in 2006 gereleased werden, vandaar dat voor sommige lezers misschien films ontbreken. Niet mijn schuld, maar de schuld van de Nederlandse bioscopen die er nodeloos lang over doen om sommige films uit te brengen. En dan, de lijst....


1. Silent Hill Als er een film is die onterecht is afgekraakt het afgelopen jaar is het Silent Hill wel. Ik probeer te snappen waarom, maar de recensies zijn dermate negatief en nietszeggend dat ik er totaal geen hoogte van krijg. De abstractie en subtiliteit die de film zo perfect overneemt uit de games worden foutief gezien als een wankelend standaard gameverfilming plot. Misschien verwachtten de recensenten wel een recht toe recht aan horror en niet de psychologische en mythologiserende nuances van Silent Hill. In een wat zwakker filmjaar is deze film voor mij, naast de beste gameverfilming tot nu toe, ook de beste film van 2006, omdat hij zo geweldig vertaalt wat mij en vele anderen zo aantrekt tot de games. Een film die menig arthouseregisseur niet zou misstaan.


2. Marie Antoinette Nog zo eentje die het aanvankelijk te verduren kreeg van de pers op Cannes en er nu nog een belachelijk lage score op na houdt op imdb. Dit in tegenstelling tot de andere films van Sofia Coppola, die ik dan weer enigzins overschat vind. Wat is dan juist de kracht van deze film? Die zit hem vooral in de weergave van Marie Antoinette als een gewoon meisje, niet larger than life. Een gewoon meisje met haar zwakheden en die op tegenslag reageert met feesten. Jason Schwartzman als impotente Louis XVI is ook hard op weg om een solide karakteracteur te worden van het kaliber Steve Buscemi, Phillip SeymourHoffman en William H. Macy. De pracht en decadentie van Versailles wordt geniaal naar voren gebracht met een progressieve soundtrack die zowel Aphex Twin als The Cure bevat.


3. V for Vendetta Eindelijk een goede Alan Moore verfilming! De focus is alleen iets verplaatst. In Hollywood is een toekomstbeeld uit het verleden blijkbaar te verwarrend, dus ze hebben het tijdsbestek maar veranderd. Ook jammerlijk ontbreekt de obsesieve relatie tussen de dictator en zijn supercomputer, maar de boodschap van dit Alan Moore meesterwerk komt luid en duidelijk aan in precies het juiste tijdperk. Terrorisme tegenover een verachtelijk regime in in ons tijdperk waarin mensen ons willen doen geloven dat alle vormen van terrorisme verachtelijk zijn. Dat doet je nadenken in hoeverre andere problemen uit de gure jaren tachtig nu ook van toepassing zijn. Kom maar op met die Watchmen verfilming!


4. A Scanner Darkly Richard Linklater doet het weer, een geweldige gerotoscopede film. Ditmaal met een subtiele filosofisch thema, maar nochthans met een wijsgerig tintje. Deze adaptatie van cult sci-fi auteur Phillip K. Dick (direct of indirect verantwoordelijk voor veel bekende sci-fi's) heeft werkelijk alles: spionage, sci-fi, drugs die perceptie veranderen enz. Bekende elementen uit Linklater's cariëre samengevoegd in een film die zich hiervoor leent. Prachtig!


5. Clerks 2 Het ondenkbare is gelukt. Kevin Smith heeft zijn debuut overtroffen. Wat? De film waar de meeste mensen het over eens zijn dat het zijn beste is overtroffen? (Persoonlijk vond ik Chasing Amy tot voor kort het beste) Juist omdat Clerks 2 alle elementen uit Clerks bevat én op een slimme manier daarop reflecteert overtreft dit tweede deel zijn voorganger.

6. Little Miss Sunshine De indiefilm van 2006. Dysfunctionele familie slaat de handen ineen, of doet tenminste een poging tot. Het is fijn om te zien dat Steve Carell ook goede rollen kan spelen/ De charme van Little Miss zit hem in de kleine dingetjes. Hoe ze de bus waarin ze rondreizen steeds in vliegende start moeten houden bijvoorbeeld. Daarnaast is de film ook gezegend met een van de beste eindes ooit.

7. Little Children Het lijkt wel of iemand een script van Todd Solondz heeft gestolen, er de scherpe kantjes af heeft gesneden en de brute eerlijkheid tegenover de karakters heeft behouden. Verschillende leden in een buurt voelen zich niet om hun gemak als een zedendeliquent in de buurt van het speelpark van hun kinderen komt wonen. Een van de sterke kanten van Little Children is de droge narrator stem die diep innige informatie over de karakters achteloos vertelt. Helaas is deze maar sporadisch aanwezig, maar dat neemt niet weg dat Little Children een interessante karakterstudie is in ensemblevorm.

8. Slither Zelfbewust, satirische retro horrorfilm. Verwijst hevig naar o.a. The Thing en The Blob.

9. Pirates of the Caribbean 2 Zeer amusante film, die je eigenlijk moet nemen zoals hij is en niet teveel achter moet zoeken. Johnny Depp kan alles.

10. Zwartboek Degelijke oorlogsfilm met als een van de weinige minpunten het overmatige Nederlandse gebruik van naakt. Zoveel is nou ook weer niet nodig, de jaren zeventig zijn al een tijdje voorbij. Verder kon het arsenaal aan Nederlandse soapsterretjes aardig acteren alsof ze kunnen acteren.

Belangrijk voor zo'n lijst is ook wat ik niet heb gezien van 2006 en waarvan ik verwacht dat het nog eventueel kans heeft: The Departed, Babel, Bobby, The Prestige, Blood Diamond, Letters from Iwo Jima, Flags of Our Fathers, Superman Returns, Stranger Than Fiction, The Last King of Schotland, Inland Empire, Rang de Basanti, Volver, Venus, Science of Sleep, The Fountain, The Good Shephard, Children of Men, Leben der Anderen.

Grote tegenvaller van het jaar: Pan's Labyrinth.