dinsdag 5 februari 2008

Quince Tree of the Sun


Quince Tree of the Sun (1992)

Staat u wel eens stil bij de de monumentale taak van kunstenaars die de werkelijkheid ongereduceerd willen weergeven? De Spaanse Antonio Lopez schildert de quince boom in zijn achtertuin. Een quince is verwant aan de appel en de peer en groeit hoofdzakelijk in zuid Europa. Antonio wil de rijpheid van de vruchten aan de boom en de manier waarop de zon daarop schijnt weergeven. Het realistisch afbeelden van een levend organisme is echter niet gemakkelijk. In de vele maanden die hij werkt, vecht hij tegen de tijd, want de vruchten blijven niet eeuwig hangen.


De film houdt midden tussen documentaire en fictie. Dat gebeurt op een heel bijzondere manier. Geen voice-overs, alleen gesprekken die we toevallig opvangen. Of we die wel toevallig opvangen weten we nooit, maar het zal de oplettende kijker opvallen dat sommige dingen wel heel toevallig worden opgenomen. Quince Tree of the Sun laat de kijker volledig vrij. Geen spannende actie of drukke overgangen, maar heerlijk rustige beelden die ons als waterstroom passeren. Door de afwezigheid van gekunstelde dwang gaat men als kijker op een filosofische wijze nadenken over de betekenis van het handelen.

Is Antonio gek dat hij dit werk onderneemt? Hij vertoont in ieder geval kenmerken van waanzin door de methoden die hij hanteert. Hij heeft een horizontale en een verticale lijn gespannen om zijn werk te framen en vervolgens precies aangegeven waar hij moet staan. De boom zelf wordt ook steeds meer getekend door verfstrepen die hem bijstaan. Antonio is ook bezeten door zijn werk, zoals hij een bezoekende studievriend vertelt. Halverwege de film geeft hij het schilderij op en besluit hij toch liever een schets te maken. In feite keurt hij de realiteit af.

Regisseur Victor Erice trekt langs Antonio's werk enkele paralellen. Terwijl hij in de tuin werkt, verbouwen Poolse werkers langzaam zijn huis. Zij hebben wel tijd voor andere dingen naast hun werk, zoals het leren van Spaans. De aantrekkingskracht van de quinces is voor hun een raadsel: ze smaken niet lekker. Tegen het einde komt de parallel waar menig kijker al de hele film over peinst naar voren: het schilderen van Antonio als filmmaken. Dit wordt pijnlijk duidelijk als Antonio vervangen wordt door een camera in de tuin. Antonio zelf heeft zijn werk ondertussen opgegeven omdat de quinces van de boom aan het vallen zijn. In een uiterst symbolische scene schildert zijn vrouw hem op zijn doodsbed, waarop hij als gewillig model uitgeput in slaap valt.


De mysteries die aan de kijker worden overgelaten maken deze film tot een meesterwerk. Een goed voorbeeld is te vinden in het gesprek tussen Antonio en zijn studiegenoot. Ze herinneren zich dat een leraar vroeger altijd zei dat hun werk 'voller' moest zijn. 'Vroeger durfden we niet te vragen wat dat betekende, maar nu snap ik het. Het is héél belangrijk.' Zijn studiegenoot beaamt dat. Wij moeten de betekenis van 'voller' maar zelf ontdekken. Dit is geen middelvinger maar juist een geschenk voor de kijker. De film sluit eveneens met een raadsel: alles is een reflectie, een schilderij, film, het licht van de maan. Welke realiteit valt nog te extrapoleren uit dit schaduwspel? Wellicht is dit de reden dat Quince Tree of the Sun geen documentaire noch een fictie is.

1 opmerking:

Chris zei

Ha Tom,

Ontzettend pakkende omschrijving van een film, ik kreeg meteen zin om hem te gaan kijken!
En dat ga ik ook zeker doen =]

Spreek ej snel!
Chris