maandag 22 december 2008

Filmjaarlijst 2008

Kwantitatief was 2008 een wat mager filmjaar, maar gelukkig kregen we wel een aantal films van zeer hoge kwaliteit. Het is uiteraard weer onmogelijk om alles gezien te hebben (zo heb ik hoge verwachtingen van Slumdog Millionaire), maar bij deze mijn impressie van de tien beste films van het jaar. Hoe denkt u daarover?

1. My Winnipeg
Guy Maddin's quasi-autobiografische film houdt midden tussen een documentaire en een memoir van zijn relatie met zijn geboortestad Winnipeg. De verhalen over de stad lijken op het eerste gezicht volledig gefabriceerd, maar een beetje research leert dat vele toch geheel waar zijn, zoals de locatie waar al vele jaren bevroren paardenhoofden uit de grond steken. De slimme combinatie tussen feit, legende en fictie geeft een wonderlijk historisch, maar toch persoonlijk beeld van de stad. In een ander onderdeel van de film huurt Maddin acteurs in om traumatische gebeurtenissen uit zijn jeugd na te spelen in zijn ouderlijk huis. Dit wordt des te vreemder gemaakt door het feit dat de huidige bewoner van het huis weigert om te vertrekken tijdens het filmen. Maddins stijl, die al eerder in Brand Upon the Brain (2006) zo succesvol was, zit ergens tussen een anachonistische toepassing van het impressionisme uit de silent film tijd, compleet met superimpositions en title cards, en een reguliere documentaire met Maddin's voice-over. Het resultaat is de persoonlijke mythe van Winnipeg, die zelfs voor buitenstaanders tastbaar wordt. (trailer)

2. Wall-E
De meest gehoorde kritiek op WALL-E was dat diens maatschappijkritiek niet zo origineel is. Toch hebben we eerder slechts elementen daarvan gezien en is de gecombineerde kritiek op het huidige ultra-kapitalisme en het onleefbaar maken van onze planeet nooit in tot zijn volle strekking doorgevoerd. De meeste films houden op dit punt op, WALL-E begint daar juist. Stylistisch is de film voor Pixar een grote doorbraak. In de kunstmatige omgeving van het ruimteschip wordt alles teruggevoerd tot symbolen. De subtiele maar toch transparante design van de symbolen, en diens volledige intergratie in het verhaal zijn baanbrekend. Zo staat centraal niet zo zeer het plantje, maar het symbool voor het plantje, dat al het plantenleven op Aarde symboliseert. Thematisch is het een interessante aanname dat ultra-kapitalisme bij gebrek aan productiemogelijkheden degenereert in een technocratie, zoals we zien in het feit dat de overgebleven mensen op het ruimteschip gevangenen zijn van de boordcomputer, die handelt naar bevelen van een al lang overleden CEO.

3. Encounters at the End of the World
Herzog's gehele euvre, zowel zijn films als documentaires, is een benadering van de excentrische mens. Over het algemeen is dit wat interessanter in zijn documentairewerk aangezien men dan naar echte mensen kijkt. Nu zou een zoveelste documentaire over Antartica niet zo veel toevoegen, maar in Encounters at the End of the World zet de Duitse regisseur de pool neer als de plek waar ieder zonderling figuur die van de kaart af valt terrecht komt. Bizarre persoonlijke verhalen worden gemengd met een studie van de enige stad in Antartica, die fungeert als een thuisbasis voor uiteenlopende onderzoekers. Herzog heeft geen gesentimentaliseerd beeld van de natuur, maar ziet het juist als een obscene gruwel en dit komt met name naar voren in zijn beelden van de zeewereld onder het ijs. Volgens Herzog zijn we als landdieren die monsterlijke diepte uit schrik ontvlucht. Zelfs pinguins schijnen af en toe hun leven in de kolonie vaarwel te zeggen, om op pad te gaan en nooit meer te stoppen. Uiteindelijk is Encounters vooral Herzog's persoonlijke visie op Antartica, maar dat maakt het geheel niet minder interessant gezien de vele interessante verhalen die rond de man ontstaan, met of zonder de camera, waar hij ook gaat. (trailer)

4. The Dark Knight
Waar Batman Begins een sterk origin-verhaal was met zwak uitgewerkte villians, zet The Dark Knight een echt Batman verhaal neer. Batman reageert op villains met een boeiende pathologie en toont daarmee de belangrijkste facetten van zijn karakter: millionair, technocraat, detective en dark knight met een jeugdtrauma als motivatie. Zwakke punten uit het vorige deel zoals Katie Holmes zijn vervangen. De film trapte op veel tenen toen deze gedurende enige tijd bovenaan de imdb top 250 kwam te staan. Hoewel deze positie natuurlijk niet terrecht was, slaagt de film er wel in om niet teleur te stellen na de hype. Heath Ledger was goed als de Joker, maar er gaat teveel eer naar zijn acteerwerk die eigenlijk naar het script dient te gaan. Als algemeen waanzinnig karakter is de Joker de uitgekozen persoon om door de zwart-wit moraal die traditioneel met strips geassocieerd wordt heen te prikken.

5. Ponyo on a Cliff
Elke nieuwe Hayao Miyazaki film is goed nieuws. Thematisch is Ponyo de tegenhanger van nr. 3. Miyazaki ziet in plaats van gruwel een wonderlijke wereld in de zee en, in het verlengde daarvan, de natuur. De natuur is wonderlijk omdat wij ermee verbonden zijn voor ons bestaan, tegelijkertijd zijn ook mysterieuze wezens afhankelijk van de natuur. Daarom koppelt Miyazaki de natuur ook aan magie en mythen. Centraal aan Ponyo staat de meermin-mythe: een magische goudvis betreedt de mensenwereld. In de beelden van de magische onderwaterwereld bereikt Miyazaki een zeldzaam niveau van animatie-surrealisme. (trailer)

6. In Bruges
Cynische huurmoordenaars + racistische midget + mistige middeleeuwse Belgische stad = een door en door vermakelijke film.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.

7. Diary of the Dead

Door het abominable Cloverfield is deze film helaas in Europa afgeschilderd als rip-off (terwijl deze film eerder uitkwam). Dat is eeuwig zonde, want Diary of the Dead is zoveel complexer en heeft daadwerkelijk wat te zeggen over het DV/internet-video genre. Op een intrigerende manier edit Romero verschillende bronnen van filmmateriaal aan elkaar om te introduceren dat de wereld onderhevig is aan een zombieplaag. Centraal staan de gefilmde belevenissen van een filmcrew van een horrorfilm. In tegenstelling tot de andere 'found footage'-films wordt het gegeven dat men koste wat het kost blijft filmen verheven tot hedendaagse pathologie: we moeten blijven filmen, anders dringt de volle realiteit van de gebeurtenissen niet door, maar tegelijk creert het een geruststellende afstand van de gefilmde horror. Het is goed om te zien dat Romero de juiste maatschappijkritiek toch nog in zich heeft nadat Land of the Dead vrijwel alle hoop daarop met de grond gelijk maakte.

8. Iron Man
Van hetzelfde kaliber als nr. 4, maar heeft zijn wortels meer in onze wereld dan het film-noir van Gotham. Iron Man roept vragen op rond de oorlogsindustrie rond Amerika's oorlogen in het midden-oosten en de terroristen die zich daartegen verzetten. Robert Downey Jr. is fenomenaal als Tony Stark, een industrialist die wordt geconfronteerd met de minder ethische kant van zijn militaire contracten. Tegelijk strijdt hij om de macht in zijn familiebedrijf, maar het middelpunt van de film is de constructie van zijn metalen harnas. Een andere film had dit waarschijnlijk afgeschreven als doodsaai en het harnas geïntroduceerd als een nieuwe hippe auto. Maar de meest bijzondere en bovendien amusante scenes zijn toch die waar Tony worstelt om zijn harnas te perfectioneren, bijgestaan door enkele robots die hij verbaal misbruikt.

9. The King of Kong
In de jaren '80 waren videogames een booming business. In die tijd kwamen de arcade-tournaments op. De mensen in deze documentaire zijn effectief de nerd uit die tijd die nog steeds dezelfde arcade spellen spelen. Het gaat hier om een conflict tussen twee recordhouders van de hoogste score in Donkey Kong Jr. Het is fascinerend om te zien hoe deze subcultuur functioneert. Zijdelinks wijkt de docu uit naar de eigenaardigheden van de spellen. Heeft u bijvoorbeeld ooit gehoord van kill screens? Op een bepaald punt kan de kaart van een spel een score niet meer aan en wordt er random data op het scherm weergegeven. Bij elk spel levert dit andere resultaten op, maar altijd zorgt dit voor een game over. Het is dus onmogelijk om de spellen uit te spelen. Wellicht heeft dit iets te maken met waarom deze mensen al twintig jaar hetzelfde spel spelen: het geeft geen closure. (trailer)

10. Bigger Stronger Faster
Waar ligt de grens tussen eerlijk en vals spelen bij sport? Waarom is America zo gefascineerd met steroiden? Welk effect heeft dit culturele beeld op de Amerikaanse bevolking? De filmmaker probeert op een erg persoonlijke wijze het antwoord te zoeken op deze vragen en betrekt daarbij zijn broers, die ieder in de ban van sterioden zijn of zijn geweest. Na het zien van deze documentaire gaat men zich afvragen of fair play in professionele sport uberhaupt mogelijk is.

Nog niet gezien: Slumdog Millionaire, The Wrestler, Waltz with Bashir, Revolutionary Road, The Curious Case of Benjamin Button, W, Che, Doubt, Wendy & Lucy, Etre les Murs, Synecdoche New York, Changeling, Repo! The Genetic Opera, The Spirit


Hoogtepunten en dieptepunten van 2008

Grootste tegenvaller: Cloverfield Matig acteerwerk, onzinnig verhaal, stupide einde. Toch was het geen verschrikkelijke film, maar na alle hype wel een gigantische tegenvaller.

Slechtste remake: My Sassy Girl Om de een of andere vreemde reden hebben de makers wel alle geweldige momenten uit de originele Koreaanse film uit gekopieerd, maar omdat de rest van de scene's niet behouden zijn missen zij totaal hun resonantie. Het resultaat is een klap in het gezicht van de mensen die zo begaan zijn met het origineel.

Franchise dieptepunt: Star Wars: The Clone Wars Het is alom bekend dat George Lucas zichzelf regelmatig in de artistieke voet schiet, maar deze film is het dieptepunt van Star Wars (en overtreft daarmee de Star Wars Holiday Special, die tenminste een camp factor heeft). De in 2D zo goede Genndy Tartakovsky designs worden in 3D volslagen ongeloofwaardig en de knieval naar de kleuters is groter dan menig kijker in staat is te tollereren. De film dient als introductie voor de nieuwe serie die, te oordelen aan de eerste afleveringen, net zo slecht is.

Leukste supervillain webmusical: Dr. Horrible's Sing-Along Blog Tijdens de writers strike verveelde Joss Whedon zich en daarom zette hij deze uitermate vermakelijke driedelige webserie in elkaar over een supervillain scientist die altijd in elkaar wordt geslagen door Captain Hammer.

Beste nieuwe serie: Superjail Het heeft een jaar geduurd sinds de pilot, maar Superjail is eindelijk een volledige serie. Het is moeilijk om je voor te stellen dat de kwaliteit van de pilot in stand kan worden gehouden, maar de volledige serie overtreft alle verwachtigen. Een groot deel van de serie draait om inventief mensen dood maken, maar de verhaallijnen zijn zo absurdistisch dat dit niet eens meer opvalt. Ieder die de serie heeft gezien zal het eens zijn met de stelling dat de makers van Superjail op dit moment de meest inventieve en creatieve animatieserie produceren.

3 opmerkingen:

Marijn zei

Mooie lijst, ik heb er inmiddels 5 van de 10 gezien, met In Bruges als voorlopig hoogtepunt. The Dark Knight viel me alleszins mee, maar een film als Iron Man kan mij echt niet bekoren. Opvallend trouwens dat FSM niet in je lijst voorkomt.

Ik verwacht dat ik mijn muzieklijst tussen kerst en oud & nieuw online kan zetten. Ben van plan om een aantal albums uit het begin van dit jaar nog een luisterbeurt te geven, alhoewel de top 5 nu wel vaststaat.

Charles zei

Superjail!!!!! :D damn ik ben je eeuwig dankbaar voor deze serie. Het einde was echt over de top en geniaal. Ik hoop echt dat het ze gaat lukken om een 2e deel te maken. Tot die tijd ga ik deze serie 10x kijken hehe...

Van je filmlijst ken ik er helaas maar 3. Pixar doet het weer inderdaad en "In Bruges" heb ik ook hard op om gelachen en dat zegt veel. De enige andere waar ik dit bij had afgelopen jaar was "Bienvenue Chez les Ch'tis".

Chris Stapper zei

Prachtige lijst weer! En met plezier gelezen. Al zou ik The dark knight (nog niet gezien) waarschijnlijk niet zo hoog zetten. In Bruges was inderdaad vet, Wall-E verdient de top plaats wat mij betreft, prachtig! En Miyazaki ben ik aan het binnenhalen, samen met de rest van genoemde lijst, want jouw aanraders zijn altijd de moeite waard.

Meningen volgen bij het filmavondje in januari!